Is dat een geest?
Over ogen, bedrijfskantines en in een kano de rivier afzakken.
Ogen, best belangrijk, ontdekte ik afgelopen weken. Ik weet niet hoe mijn leven eruit had gezien vóór de uitvinding van de bril. Waarschijnlijk was er in die tijd niks mis geweest met mijn ogen. Ik was altijd buiten groene dingen in de grond aan het stoppen en keek tussendoor uit over de bossen en velden of ik een lekker hertje zag lopen.
Ik zeg niet: die goede oude tijd, maar het is toch bizar dat in 2050 de helft van de wereldbevolking een bril nodig heeft omdat we de hele tijd naar schermpjes zitten te turen? Doet me voor de zoveelste keer denken aan een excursie naar de Apenheul in Apeldoorn waar ze alles doen om te zorgen dat de apen natuurlijk gedrag kunnen vertonen want anders worden ze dik en depressief. Dus niet zomaar een bak met eten neerzetten, maar eten verstoppen in bomen voor de ene en onder de grond stoppen voor de andere soort. Vergelijk dat met een mens die in de deuropening van zijn huis met de afstandbediening - piep - het autoportier opent en zonder jas snel twee meter door de stromende regen naar zijn volgende overdekte zitplaats loopt om uit het dashboardkastje een Snickers te trekken. Onze dierenoppas zou zich kapot schamen.
Vaarwel Suriname
Ik had ineens heimwee naar een wereld waarin ik nooit heb geleefd, de wereld waarin Reinier Artist in 1935 werd geboren, in het Surinaamse oerwoud in een inheemse samenleving. Later studeerde hij landbouwkunde en culturele antropologie in Nederland. Ik zag hem in de tweede aflevering van de documentaireserie Vaarwel Suriname van omroep Max.
Omroep Max is altijd spannend. Niet per se een kwaliteitsstempel. Bij de eerste minuten van de serie In de voetsporen in de jaren tachtig waarin Philip Freriks terugblikt, draaide mijn maag om van hoe zelfgenoegzaam die man dichter Diana Ozon neerzet als beetje dwars type. Alsof er nooit iets wezenlijks te bevechten valt.
Maar Vaarwel Suriname is prachtig. Het is gênant hoe weinig ik van Suriname weet. Dit is een goed jaar om je achterstand in kennis in te lopen want Suriname is 50 jaar onafhankelijk. Reinier Artist vertelt in de serie hoe op zijn volk werd neergekeken, hoe ze werden neergezet als onbeschaafd. Zijn plan was om na zijn studie in Nederland terug te gaan naar Suriname om zijn volk te helpen, maar onder Bouterse werd het ook voor hem te gevaarlijk daar en hij heeft zijn hele leven geprobeerd de levenswijze van zijn volk uit te dragen vanuit Nederland.
De klussende buurman
Ik las in een interview uit 2018 van Greta Riemersma met Reinier Artist in De Groene Amsterdammer: ‘Niet lang geleden zag Reinier Artist (82) zijn buurman bezig in de tuin, die klaar moest voor het mooie weer. Intussen kleurden de wolken boven zijn hoofd zwart en er stak een harde wind op; er was overduidelijk storm op komst. ‘Je moet ophouden, het begint te regenen’, zei Artist tegen de buurman. ‘Dat kan niet’, antwoordde de buurman, ‘eerst moet de tuin klaar.’ En terwijl het begon te regenen en te waaien, ploeterde de buurman voort.
Het was zo’n moment waarop Artist zich bewust werd van de indianenziel in zijn borst. Nooit zal een indiaan denken dat iets per se nú klaar moet, terwijl de natuur aangeeft dat het niet zo’n goed idee is. Een indiaan weet dat hij onderdeel is van de natuur en wie niet luistert naar de natuur vernietigt uiteindelijk zichzelf. ‘Dat is de grote filosofische kennis van de indiaan. We kunnen als mensen ontzettend veel, maar regen of storm kunnen we niet tegenhouden.’
Peddelen
Zwart/wit beelden van schaars geklede mensen die over de rivier peddelen. Die beelden neem ik met me mee en ik ga het boek van Reinier Artist lezen: Indiaans verhaal: In de schaduw van twee beschavingen.
Het was trouwens ook de week waarin inheemse bewoners in Brazilië bij de Klimaattop protesteerden tegen de grove exploitatie van hun land.
Gelezen: De bedrijfkantine
NRC heeft een onthullende rubriek over het lunchgedrag van werkende Nederlanders. Neem de lunch bij Ophen, een bedrijf dat software aan banken levert. De werknemers betalen 3,95 aan de lunch mee die onder andere bestaat uit ginger apple shots en kinky salades met zalm en gepelde edamameboontjes. ‘Drie keer per week trainen ze samen in de kelder van het kantoor die is omgebouwd tot sportschool. Onder werktijd verzorgt het bedrijf yoga- en kickbokslessen waar werknemers gratis aan mee kunnen doen.’ Maar het wordt nog erger. CEO Matthijs: ‘Kijk, het is niet zo dat we iemand met een bmi van 30 niet aan zouden nemen, maar het gaat ook om discipline.’
Nee, dan de editie van vorige week: Cheese Experience Gouda. Net zoals Ophen een heel internationaal bedrijf, maar dan net anders. Onder de werknemers is onder anderen iemand die in een AZC woont. Het is een café in Gouda waar mensen van over de hele wereld kaas komen eten en kopen en ‘beleven’. Medewerker Jeffy: ‘Koffie, kaas, roken. Dat doen we allemaal.’
Yasmine slaat de lunch even over. Die is al een beetje misselijk van al die kaas die ze tussen de bedrijven door heeft lopen snaaien. Ze vertelt de verslaggevers over het personeelsuitje vorige week bij een all you can eat-restaurant met Hollandse muziek: ‘„Sushi, suikerspin en toen urenlang de polonaise.” Yasmine heeft een hekel aan Hollandse muziek en aan de polonaise. „Ja, maar je stond wel mooi op tafel”, zegt Femke, nippend aan haar tweede glas cola zero. Yasmine knikt: „We zijn een hele hechte club, dit is mijn kaasfamilie.”
Als ik met het mes op de keel moest kiezen zou ik bij de Cheese Experience in Gouda gaan werken. Of…Laat ook maar.
En dit is mijn nieuwe bril!
Het ging me eerst niet eens om het montuur (Suzy Glam takes control). Ik leed zwaar onder mijn slechtziendheid. ‘Ik voel me de hele dag alsof ik niet goed wakker ben, dementerend zelfs. Voor de zekerheid grinnik ik extra onderdanig. Ik schuw het donker. Mijd onbekende paden.’
Maar het montuur is betoverend. Lees hier meer over de geesten die ik zag de afgelopen weken.
Of niet natuurlijk. Deze nieuwsbrief is al lang zat.